تاریخ سیاسی- اجتماعی خراسان
نوشته شده توسط حسین نعیم آبادی   
پنجشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۸۹ ساعت ۲۰:۰۰

نوشته التون. ل. دنیل

ترجمه مسعود رجب نیا، انتشارات علمی فرهنگی

- مفهوم جامعه شناسی: علمی که می¬خواهد از طریق تفهیم تفسیری رفتار اجتماعی، به تبیین علل، سیر و معلول¬های آن دست یابد.

- مفهوم سیاست: معرفت به کلیه چیزهایی که به فن حکومت کردن یک دولت و رهبری روابط آن با سایر دولت¬ها ارتباط دارد.

- جامعه شناسی سیاسی و تعاریف مختلف:

- علم قدرت

- علم دولت/ علم فرمانروایی دولت¬ها

دولت نیز دو معنی دارد:

- دولت- ملت

- دولت- حکومت

- تصویری کلی از جامعه شناسی سیاسی:

از آن زمان که انسان¬ها به سیاست می¬اندیشند، بین دو تعبیر کاملاً متضاد در نوسانند. به گمان برخی از آنها، سیاست اساساً یک مبارزه و یک پیکار است. قدرت به افراد و گروه¬هایی که آن را به دست دارند امکان می¬دهد تا سلطه خود را بر جامعه استوار نمایند و از آن سود جویند. سایر گروه¬ها و افراد علیه این سلطه و این استثمار از راه مقاومت کردن و در هم شکستن آن، قد علم می¬کنند. به نظر برخی دیگر سیاست کوششی است به منظور استقرار نظم و عدالت: قدرت و سود همگانی و مصلحت جمعی را در برابر فشار خواست¬های خصوصی تأمین می¬کند. دسته اول چنین می¬پندارند که وظیفه سیاست و حفظ امتیازات اقلیت در برابر اکثریت است. به نظر دسته دوم، سیاست وسیله¬ای است برای تحقق همگونگی همه افراد در جماعت وایجاد مدینه فاضله¬ای که ارسطو نیز از آن سخن گفته است.

گرویدن به این یا آن نظر و بعضاً از وضع اجتماعی ناشی می¬شود. افراد و طبقات ستمدیده، ناخرسند، تهیدست و بدبخت نمی¬توانند بپذیرند که قدرت، نظمی واقعی را تأمین می¬کند. بلکه به گمان آنان شبه نظمی پدید می¬آورد که تسلط امتیاز داران در پشت آن روی نهان کرده است. برای اینان سیاست یعنی مبارزه، ]اما[ افراد و طبقات متمتع، ثروتمند و راضی برآنند که جامعه هماهنگ است و قدرت نگهبان نظمی اصیل. به پندار اینان سیاست یعنی همگونی در میان ملل غربی. دسته دوم کم و بیش موفق شده¬اند به دسته اول بقبولانند که مبارزه¬های سیاسی، کثیف و ناسالم و ناشرافتمندانه است.

جواب 1- آقای دنیل هر چند که در مقدمه کتاب و یا درخلال بحث¬هایش هیچ گونه اشاره¬ای به این مطلب نکرده است که منظورش از ترکیب اجتماع و سیاست چیست ولی بعد از اینکه از مقدمات و کلیات فارغ می¬شود با زبان قرینه این مطلب را متذکر می¬گردد که بنای او بررسی تطبیقی مسایل اجتماعی و مسایل سیاسی خراسان در آن دوره خاص است.

شاید آقای دنیل طرفدار نظریه اول است که سیاست را یک مبارزه و پیکار می¬داند و شاید هم هواخواه ترکیبی از دو نظریه. این سؤالی است که در متن پژوهش او بی جواب مانده است.

جواب 2- آقای دنیل تلاش کرده است که با بررسی برهه¬های مختلف دوران عباسیان در خراسان و نمایاندن جامعه شناسانه چگونگی تسلط آنان بر ایران خصوصاً خراسان، بحثی تاریخی- اجتماعی- سیاسی ارایه دهد. هر چند که وی در این فرآیند مجبور بوده است که بیشتر به مباحث تاریخی مربوط به این دوره بپردازد تا جایی که در موارد بسیاری برای خواننده سوال ایجاد می¬شود که آیا این نوشتار تاریخی- سیاسی است یا اینکه رویکردی جامعه شناسانه هم دارد؟ و می¬توان گفت در بسیاری موارد خواننده تا ذهنش را متمرکز روی عنوان کتاب نکند نخواهد پی برد که انگیزه تألیف کتاب نگاه اجتماعی نیز هست! برای تأئید این مطالب بعضی سرفصل¬های مباحث ایشان را ذکر می¬کنم:

دیباچه

- محدوده خراسان

- مشخصات جغرافیایی

- بحث اشراف و فئودالیسم

- تأثیر آمدن اعراب به خراسان و تصورات اعراب راجع به فئودالیسم

فصل اول: شورش عباسیان در خراسان (مباحث تاریخی و سیاسی صرف)

فصل دوم: استواری قدرت عباسیان (مباحث تاریخی و سیاسی صرف)

فصل سوم: ابومسلم و ضد انقلاب عباسیان (مباحث تاریخی و سیاسی صرف)

فصل چهارم: ناخشنودی روستاییان و شورش غلات (مباحث تاریخی- اجتماعی- سیاسی و بیشتر تاریخی)

فصل پنجم: خراسان و حکومت مرکزی (مباحث تاریخی- سیاسی و در کنارش کمی مباحث اجتماعی)

نتیجه:

- فقط درنتیجه¬گیری به طور مبسوط تری جنبه¬های اجتماعی قیام عباسی در خراسان و تأثیرات آن و همچنین جنبه¬های سیاسی این حرکت تشریح شده است است که این نتیجه¬گیری ایشان از مباحث قابل استفاده است.

نظرات (0)add comment

نوشتن نظر
كوچكتر | بزرگتر

busy
 
info@hnaeimabadi.ir: تماس با ما
Copyright © 2019. hnaeimabadi.com. Designed by Patxulaev Behros- Getpanel.com